Pa DealShore Motors
Imajine sa. W ap kondwi a 65 km/h epi machin ou frape yon mi beton. Machin nan kanpe nan apeprè yon senkyèm segonn. Kò w, li menm, ap kontinye a 65 km/h — epi li sèlman vle kontinye dwat devan. Sentiron sekirite a kenbe w, airbag la amòti w, men vrè rezon w siviv la te pase anvan tou de yo te antre an aksyon: twa premye pye devan machin ou an te pliye tankou yon akodeyon, epi kraze sa a te ajoute presye dizyèm segonn nan ralantisman w lan.
Kraze sa a pa t yon aksidan. Se te yon bagay yo te desine, kalibre, epi teste nan kraze tès pa enjenyè ki te konprann kijan pou yo fè machin ou tounen yon plak pwotèj ki sakrifye tèt li. Epi tout te kòmanse ak yon enjenyè ongwà ki te kwè machin ki pi an sekirite nan mond lan se te youn ki te fèt pou kraze.
Fizik la: tan an se tout bagay
Chak aksidan rezime nan yon ekwasyon: Fòs = mas × akselerasyon. Ou pa ka chanje mas ou, ni vitès ou te genyen nan moman enpak la. Sèl varyab enjenyè yo ka kontwole, se konbyen vit ou ralanti.
Ann fè kalkil la pou yon sedan 1 500 kilo ki frape yon baryè a 65 km/h (apeprè 18 mèt pa segonn):
- Kanpe sou 0,5 mèt kraze (yon zòn kraze pwograme modèn): ralantisman mwayèn apeprè 33 g. Vyolan, men ou ka siviv li.
- Kanpe sou 0,1 mèt (yon machin rèd “bati tankou yon tank”): ralantisman mwayèn apeprè 165 g. Nan pwen sa a, chif yo pa vle di anyen ankò. Okenn kò pa siviv sa.
Pwopòsyon an se sa ki konte: senk fwa plis distans kraze vle di senk fwa mwens fòs mwayèn. Longe arè a yon dizyèm segonn, epi ou retire yon kantite fòs enòm sou ògàn ou yo.
Pou w konprann chif sa yo: pifò moun endispoze bò 4 a 5 g fòs vètikal ki dire. Pilo avyon de chas ki antrene, ak konbinezon anti-g, kenbe apeprè 9 g pandan kèk segonn. An 1954, doktè Fòs Ayeryen Ameriken John Stapp te siviv 46,2 g pandan yon fraksyon segonn sou yon twaayo fize — pi gwo akselerasyon yon moun janm sibi volontèman. Yon gwo aksidan san zòn kraze pwograme ka depase nivo sa a anpil. Machin ou dwe absòbe sa pou ou, paske kò w pa kapab.
Gen yon dezyèm mwatye nan fizik la: konvèsyon enèji. Tout enèji sinetik sa a (½mv²) pa disparèt pa maji. Zòn kraze pwograme yo transfòme li an asye pliye, chalè, ak son. Chak pli nan metal la, chak lònjwon tòde, chak absòbè pakchòk kraze se enèji ki pa t rive sou ou. Plis devan an sanble detwi apre yon aksidan, plis li te travay.
Nonm ki te envante kraze a: Béla Barényi
Zòn kraze pwograme a gen yon papa: Béla Barényi, enjenyè ki te fèt nan Otrich-Ongri epi ki te antre nan Mercedes-Benz an 1939. Lide li te revolisyonè — tout moun te kwè yon machin an sekirite te dwe rèd. Barényi te defann opoze a: machin ki pi an sekirite a se te yon kaj sekirite rèd ki antoure ak zòn kraze. Twa seksyon: devan mou, mitan di, dèyè mou.
Patant desizif la — patant Mercedes-Benz 854157, yo te bay li an 1952 — te dekri mekanis lan: lònjwon chasi yo te kouri dwat nan sant machin nan, fòme yon kaj sekirite rèd ak karosri a, pandan ke devan ak dèyè, menm lònjwon sa yo te koube — fòme espre pou yo pliye epi kraze nan yon aksidan, absòbe enèji a anvan li rive sou moun yo andedan.
Premye machin yo te bati tout antye sou konsèp sa a se te Mercedes W111 “Fintail” 1959 la (220SE ak 300SE yo), ki te prezante tou yon tablo bòdò remboure ak bouton ki antre anndan ak yon volan yo te fè pou l sede nan enpak. An 1993, Mercedes te pibliye yon piblisite ak Barényi li menm: « Pèsonn nan mond lan pa t janm reflechi otan sou sekirite otomobil ke nonm sa a. » Li te depoze plis pase 2 500 patant. Endistri a rele li papa sekirite pasif la, epi li difisil pou diskite sa.
Prèv ki frape fò: Bel Air 1959 kont Malibu 2009
Tès kraze ki pi popilè yo janm fè: an 2009, IIHS (enstiti ameriken sekirite wout la, ekivalan pwogram Latin NCAP ak Euro NCAP nou yo) te fete 50 an li nan kraze yon Chevrolet Bel Air 1959 — “tank” tout moun sonje ak nostalji — kont yon Chevrolet Malibu 2009, nan yon chòk devan dekale a 65 km/h. Tou de machin yo te peze apeprè menm bagay, sa ki te elimine eskiz “pi gwo vle di pi an sekirite”.
Kabin Bel Air la te dezentegre: tèt manken an te frape volan an, apre plafon an ak tablo bòdò metal ki pa t remboure. Vit devan an te dekole nèt, pòt chofè a te louvri, epi ban devan an te rache soti nan planche a. Chofè a t ap mouri sou plas.
Chofè Malibu a? Blesi minè — yon gwo akselerasyon yo te mezire nan pye gòch la. Pòt la te louvri epi fèmen tankou nèf. Prezidan IIHS la, Adrian Lund: « Diferans pwoteksyon moun yo te gwo anpil. Tès sa a montre manifakti yo pa fè machin yo jan yo te konn fè yo anvan. Yo fè yo pi byen. »
Yon sistèm, pa yon pyès: zòn kraze + kaj + sentiron + airbag
Erè ki pi komen an: kwè zòn kraze pwograme a sove w pou kont li. Se yon kouch nan yon sistèm, epi chak kouch bezwen lòt yo.
Kouch 1: zòn kraze pwograme a. Estrikti sakrifis devan ak dèyè yo — absòbè enpak, lònjwon ki vin pi etwat, pakchòk ranfòse — kraze nan yon fason kontwole epi pwogresif, kouch pa kouch, kenbe koub ralantisman an plat olye yon sèl pik brital.
Kouch 2: kaj sekirite a. Kaj rèd Barényi a. Kabin nan bati pou l pa defòme: poto A an asye fò, mi dife ranfòse, bò kote anba yo, twa anti-kraze. Si kaj la antre anndan — kolòn direksyon pouse sou chofè a — se yon echèk estriktirèl.
Kouch 3: sentiron sekirite a. Aparèy sekirite ki pi efikas yo janm mete nan yon machin. Done NHTSA yo montre sentiron an pou kont li diminye risk lanmò nan yon chòk devan apeprè 50%, epi yo atribiye li plis vi sove pase tout lòt inovasyon yo mete ansanm. Li fè w ralanti ak machin nan, makonnen ak arè kontwole zòn kraze a. Yon moun san sentiron frape andedan machin nan a plen vitès apre estrikti a fin kanpe — egzakteman tankou manken Bel Air la.
Kouch 4: airbag la. Dènye dis pousan yo, pa premye yo. Konbine ak yon sentiron twa pwen, sistèm sentiron + airbag la diminye risk lanmò nan yon chòk devan 61% (NHTSA), gaye ralantisman tèt ou ak pwatrin ou sou yon pi gwo sifas. Soti 1987 rive 2017, airbag devan yo te sove apeprè 50 457 vi Ozetazini.
Se pa tout enpak ki menm: devan, dèyè, ak kote
Zòn kraze pwograme yo pa sèlman “devan an”. Twa direksyon, twa pwoblèm diferan.
Enpak devan: pi long zòn kraze a — konpatiman motè a. Desen modèn yo gaye chaj la sou plizyè chemen: lònjwon devan yo, ranfò poto A yo, sou-chasi a, bò kote anba yo, mi dife a. Si yon chemen satire, lòt yo pran relèv la.
Enpak dèyè: yo pwoteje sistèm gaz la ak pasaje dèyè yo; zòn dèyè yo absòbe enèji a anvan tank gaz la — se pou sa gen règleman strik sou kote yo mete li. Se tou senaryo klasik tòde kou a: ajiste byen apui-tèt ou, paske chèz la ak apui-tèt la dwe kenbe tèt ou anvan li ale dèyè.
Enpak sou kote: pwoblèm ki pi difisil la. Apenn kenz santimèt ant pòt la ak kòt ou: pwoteksyon sou kote a repoze sou rijidite, pa sou kraze — ba ranfò ultra-rezistan nan pòt yo, poto B ranfòse (souvan an asye bò, asye ki pi di nan machin nan), airbag rido ki gonfle nan milisegond. Poto B a: trè rèd anwo (pwoteje tèt la), yon ti jan defòmab anba (jere chaj la).
Tès ki te chanje machin modèn yo: ti rekouvreman an
An 2012, IIHS te entwodui tès chòk devan ti rekouvreman an — epi li te mete mwatye endistri a nan pwoblèm. Prensip la: 25% devan machin nan, bò chofè a, frape yon baryè rèd 1,5 mèt wotè a 65 km/h.
Poukisa tèlman brital? Paske tès la evite pi gwo pati zòn kraze devan an: lònjwon prensipal yo pa touche baryè a, enpak la tonbe sou wou a, sispansyon an, ak kwen kabin nan. Machin ki te ekselan nan tout lòt tès yo te ka pliye nan nivo pòt chofè a tankou yon valiz bon mache.
Done reyèl yo te egzije li: yon etid IIHS te montre chòk ti rekouvreman yo te reprezante prè yon ka nan chòk devan ak blesi grav oswa mòtèl pou moun devan yo — nan machin ki te deja gen bon nòt.
Rezilta a: youn nan vag redesen estriktirèl ki pi rapid nan istwa otomobil la — chemen chaj siperyè (yon dezyèm lònjwon pi wo ki konekte devan an ak poto A a), konpatiman anba ranfòse, zòn wou-kabin ki vin pi di. Depi tès la te kòmanse, 13 manifakti te modifye estrikti 97 machin. Konpare yon modèl 2011 ak redesen 2014 li: tès sa a eksplike poukisa machin ki pi nouvo a ka pi an sekirite anpil.
Evolisyon an: asye fò a, ak poukisa pi mens ka pi fò
Karosri modèn yo se yon mozayik metaliji, chak asye chwazi pou misyon li:
- Zòn kraze pwograme yo: asye pi mou ak pi soupl ki pliye nan yon fason yo ka prevwa epi absòbe enèji lè yo defòme.
- Kaj sekirite a — poto yo, travès twa yo, bò kote anba yo — asye pi di ak pi rezistan ki reziste antre anndan.
Nan ane 2010 yo, machin tankou Mazda CX-5 yo te bati ak 61% asye fò, ki gen ladan asye ultra-rezistan 1 800 MPa nan travès pakchòk yo — pami asye ki pi rezistan yo janm itilize nan pwodiksyon. Volvo te pase soti 7% asye bò fòme cho nan kaj premye jenerasyon XC90 la rive 40% nan dezyèm lan — epi yon asye pi rezistan pèmèt seksyon pi mens, kidonk machin yo vin pi fò san yo pa pi lou.
Gwo etap asye bò a: Saab 9000 la te vin an 1984 premye machin pwodiksyon ki te itilize ba pwoteksyon sou kote an asye bò di anba près — tanpre a apeprè 950 MPa limit elastik. Dite sa a se objektif la: se li ki kanpe ant pòt k ap antre anndan an ak kòt ou yo.
Plis kaj sekirite a vin rezistan, plis li difisil pou repare li byen — sa mennen nou nan pati ki pi enpòtan an si w ap achte yon machin dezyèm men.
Achte dezyèm men: poukisa yon machin ki te frape epi repare ka mwens an sekirite
Verite ki pa fè plezi a: zòn kraze pwograme yo se pou yon sèl itilizasyon. Yon fwa yon zòn kraze pwograme kraze, travay li fini. Ou pa ka “dekraze” li — fòk ou koupe li epi ranplase li ak estrikti nèf dapre espesifikasyon faktori a, soude dapre espesifikasyon faktori a, ak materyo dapre espesifikasyon faktori a.
Se la machin dezyèm men yo vin danjere. Yon machin ki te pran yon gwo chòk devan, yo repare li bon mache — yo fòse li dwat, yo mete mastik, yo pentire li epi yo vann li — ka sanble pafè nan foto pandan li konpwomèt estriktirèlman:
- Metal repare a konpòte li diferan pase metal faktori a. Yon asye ki vin di nan travay, ki afekte pa chalè, oswa ki mal soude pa pliye menm jan nan pwochen chòk la: zòn kraze a ka kraze twò vit (san absòbe anyen) oswa pa kraze ditou (rèd, transmèt fòs la nan kaj la).
- Mastik se pa estrikti. Mastik karosri bouche twou; li pa absòbe enèji ni bay rezistans. Yon kouch mastik epè sou yon lònjwon ki toujou tòde se makiyaj sou yon zòn kraze ki mouri.
- Asye bò yo ak asye ultra-rezistan yo souvan pa ka dwat ni resoude. Anpil manifakti egzije ranplasman pa seksyonman — koupe epi ranplase panno antye. Chofe epi dwat yon poto B an asye bò detwi tanpre li.
Reparasyon pwofesyonèl egziste epi li fonksyone. Men se pa tout machin repare ki te resevwa li. Kidonk lè w ap achte dezyèm men:
- Tcheke istwa a. Yon rapò istwa machin ki deklare domaj estriktirèl se yon siyal alèt — men ou bezwen konnen sa te pase.
- Gade espas panno yo, diferans penti, ak tras bwouya penti. Louvri pòt yo, kapo a, ak kòf la. Panno faktori yo ajiste regilye; sa yo repare yo, souvan non. Bwouya penti sou kawoutchou yo trayi yon re-pentire rapid.
- Chèche soudi ki pa soti faktori. Louvri kòf la, leve tapi a, gade tèt amòtisè yo. Soudi faktori yo se pwen pwòp epi regilye. Soudi iregilye nan zòn estriktirèl yo vle di gen entèvansyon.
- Fè tès leman an. Yon leman frijidè pa kole sou mastik. Pase li sou zòn sispèk yo — si li pa kenbe, w ap santi mastik, pa asye.
- Enspekte anba a. Yon kouch epè epi fre anti-korozyon sou yon machin dis an ka kache planche repare. Kisa l ap kache?
- Kondwi li. Èske li mache dwat? Volan an santre? Pa gen vibrasyon, pa gen rale sou yon bò, pa gen kawoutchou ki manje yon sèl bò? Yon machin ki pa kenbe alinyman li ka kache yon estrikti tòde.
- Fè yon enspeksyon anvan ou achte ak yon karosye, pa sèlman yon mekanisyen. Yon mekanisyen tcheke mekanik la; yon karosye li estrikti a sou pon an — tras pens, panno ranplase, lònjwon repare. 100 a 200 dola ki pi byen envesti pou yon machin ki gen istwa aksidan.
Yon machin yo repare byen — ak dosye, pa yon atelye sètifye, ak fakti — ka parfètman an sekirite. Sa yo danjere yo se sa ou pa ka verifye reparasyon yo. Pa gen istwa, penti fre, istwa ki pa kenbe? Kontinye mache w.
Esansyèl la: “Yo pa fè yo jan yo te konn fè yo anvan” — erezman
Vye pwovèb la twonpe nèt. Anvan, yo te bati machin yo tankou belye rèd, epi machin nan te siviv men moun yo pa t siviv. Jodi a yo bati yo pou yo sakrifye nan plas nou.
Chif yo depi patant Barényi a rakonte istwa a. Sentiron an — aparèy ki pi senp lan — diminye risk lanmò devan a mwatye. Ajoute airbag la epi rediksyon an rive 61%. Ajoute zòn kraze a, kaj sekirite a, poto B an asye bò yo ak tès ti rekouvreman an, epi yon sedan fanmi 2009 detwi yon “tank” 1959 pandan chofè li soti ak yon pye ki kontuzyone.
Fizik la pa chanje nan 70 an: bay ralantisman an plis tan, epi ou retire fòs la sou kò a. Pliye devan an. Boule enèji a nan asye k ap tòde. Kenbe kaj la entak. Mete sentiron ou, epi kite airbag la fè pa li. Se tout resèt la.
Kidonk pwochen fwa ou wè yon machin pliye tankou yon akodeyon sou yon sèn aksidan, pa panse “sa yon dezas”. Panse: se pou sa li te fèt.
W ap chèche yon machin dezyèm men? Se estrikti ki anba penti a ki sove w — tcheke istwa a, tcheke soudi yo, epi fè enspekte li. DealShore Motors dekòtike chak semèn enjenyè ki vrèman konte lè w ap achte.
Sous: patant Mercedes-Benz 854157 (yo te bay li an 1952) ak biyografi Béla Barényi via Wikipedia (en.wikipedia.org/wiki/Béla_Barényi); kominike Mercedes-Benz «75 years of protection» (automotiveworld.com) ak istwa zòn kraze Fintail la (jalopnik.com); demonstrasyon IIHS 2009 Malibu kont Bel Air 1959, chòk devan dekale a 65 km/h, ak deklarasyon Adrian Lund, prezidan IIHS (via autoblog.com/chironexus.net); pwogram tès ti rekouvreman IIHS — yo te entwodui li an 2012, rekouvreman 25% a 65 km/h, ~1/4 chòk devan grav oswa mòtèl, 13 manifakti / 97 machin modifye (via autoblog.com, consumerreports.org); estatistik pwoteksyon moun NHTSA — sentiron + airbag: 61% rediksyon lanmò, sentiron 50%, 50 457 vi sove pa airbag devan 1987–2017 (crashstats.nhtsa.dot.gov, via saferoads.org); tolerans moun nan fòs g — 4 a 6 g tipik, 9 g pou pilo antrene, rekò Stapp 46,2 g (via simpleflying.com, fightersweep.com); adopsyon asye fò — Mazda CX-5 61% asye fò ak travès 1 800 MPa, Volvo XC90 7% → 40% asye bò, Saab 9000 premye ba sou kote an asye bò di anba près (1984) (via automotivemanufacturingsolutions.com, thefreelibrary.com).

Leave a Reply